386 - Υπόμνημα περί των Τιμίων Δώρων των Μάγων του Κοσμά μοναχού

Τα Τίμια Δώρα των Μάγων στην Ιερά Μονή Αγίου Παύλου Αγίου Όρους.

Ο μοναχός Κοσμάς από την Νέα Σκήτη Αγίου Όρους θα εκδόσει το 1880 στην Ερμούπολη της Σύρου (τύποις Ρενιέρη Πρίντεζη) το Υπόμνημα περί των Τιμίων Δώρων και (sic!) Μάγων εν τη του Αγίου Παύλου Ιερά Μονή τη εν τω Άθω ευρισκομένη. Το υπόμνημα καταλαμβάνει 10 σελίδες και εκδόθηκε μαζί με: Το παρόν Μαρτύριον του αγίου ενδόξου μεγαλομάρτυρος του Χριστού Γεωργίου του Τροπαιοφόρου σώζεται αναπόσπαστον εν τη ιερά βασιλική και πατριαρχική κοινοβιακή Μονή του Αγίου Παύλου του εν τω Άθω. Αντεγράφη εξ αρχαιοτάτης απαραλλάκτως πρωτοτύπου μεμβράνης. Σώζεται εν τω Κουτλουμουσιανώ κελλίω των Εισοδείων άνωθεν των Καρυών. Τη 30 Σεπτεμβρίου 1871. Καρέαις. Νυν εκδίδεται παρά του ελαχίστου Κοσμά Μοναχού εκ της Νέας Σκήτης του Αγίου Παύλου, εκ της Καλύβης του αγίου Γεωργίου.

Στο υπόμνημα περιγράφεται πώς ήρθαν τα Δώρα των Μάγων στην Ιερά Μονή Αγίου Παύλου Αγίου Όρους και επειδή το υπόμνημα διατηρεί την ιστορική του αξία αναδημοσιεύεται από την πρωτότυπη έκδοση παρακάτω:

160 - Η τιμή του Αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο - Ένας ακρίτας άγιος ταξιδεύει

Φορητή εικόνα του 19ου αιώνα των Αγίων Αγίων Μάμαντος και Δημητρίου
από τον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας της Μητρόπολης Ταμασού Κύπρου.

Tα εγκαίνια της περιοδικής έκθεσης του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης : «Η τιμή του Αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο - Ένας ακρίτας άγιος ταξιδεύει», εγκαινίασε σήμερα το μεσημέρι (23/10/2013) ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος στη Θεσσαλονίκη.

Η Αυτού Θειοτάτη Παναγιότης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κύριος κύριος Βαρθολομαίος
στα εγκαίνια της έκθεσης «Η τιμή του Αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο - Ένας ακρίτας άγιος ταξιδεύει».

Η έκθεση διοργανώνεται από το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη και το Δήμο Μόρφου της Κύπρου και θα διαρκέσει ως τις 19 Ιανουαρίου 2014. 

Η αφίσα της περιοδικής έκθεσης του Βυζαντινού Μουσείου Θεσσαλονίκης:
«Η τιμή του Αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο - Ένας ακρίτας άγιος ταξιδεύει».

Διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

121 - Αήττητη: Η πίστη στα χρόνια της αθεΐας

Καταστροφή εικόνων και άλλων εκκλησιαστικών ειδών
ως μέρος της ενεργητικής κρατικής "Αντιθρησκευτικής Προπαγάνδας" στην Σοβιετική Ένωση.

Από τις 8 Νοεμβρίου μέχρι τις 9 Δεκεμβρίου 2012 το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Ιστορίας της Ρωσίας (Μόσχα) φιλοξένησε μία έκθεση αφιερωμένη στο διωγμό της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ρωσίας την περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης. Η έκθεση διοργανώθηκε από το Ορθόδοξο Πανεπιστήμιο Ανθρωπιστικών Σπουδών "Ο Άγιος Τύχωνας" της Μόσχας (Православный Свято-Тихоновский гуманитарный университет) και είχε ως τίτλο: "Αήττητη: Η πίστη στα χρόνια της αθεΐας (Преодоление: Вера в годы безбожия)".

Από τον ιστότοπο του Πανεπιστημίου βρήκα τις παρακάτω φωτογραφίες από την έκθεση, από τις οποίες όμως πολλές είναι χωρίς λεζάντες. Όσες είχαν λεζάντες μεταφράστηκαν από τα ρωσικά. Οι φωτογραφίες μοιάζουν να τραβήχτηκαν τυχαία και χωρίς κάποια σειρά, έτσι ήταν αδύνατον να καταλάβω για μερικές τι αντιπροσώπευε το έκθεμα. Ανάμεσα στα παρουσιαζόμενα εκθέματα υπήρχαν και προσωπικά αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν μεταγενέστερα ανακηρυχθέντες άγιοι, νεομάρτυρες και ιερομάρτυρες της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως ο Άγιος Λουκάς, Αρχιεπίσκοπος Συμφερουπόλεως και Κριμαίας και άλλοι (και εξαιτίας των κειμηλίων αυτών παρουσιάζεται η έκθεση αυτή στη λειψανοθήκη). Από τις υπάρχουσες φωτογραφίες φαίνεται ότι εκτέθηκαν ίσως για πρώτη φορά χειροποίητα λειτουργικά σκεύη από ευτελή υλικά, πχ δισκοπότηρα, δισκάρια κτλ, τα οποία χρησιμοποιούσαν είτε οι φυλακισμένοι ρώσοι ιερείς στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας (Γκούλαγκ) για τις λειτουργικές τους ανάγκες, είτε οι λεγόμενοι "κρυφοί" ιερείς που ζούσαν στη παρανομία.  

Πρωτόκολλο εκτέλεσης δια τουφεκισμού του Αλεξάντρ Βασίλιεβιτς Ορλόφ, ιερέα σε χωριό.
Εκτελέστηκε στις 09/10/1937, επειδή σύμφωνα με την κατηγορία παρακινούσε τις γυναίκες
να στέλνουν τα παιδιά τους στην εκκλησία.

Στατιστική εκτίμηση του διωγμού εναντίον της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην ΕΣΣΔ
την περίοδο 1917-1952. Το 1937 οι μέθοδοι της αντιθρησκευτικής προπαγάνδας
και η "ήπια βία" αντικαταστάθηκαν από μαζικές εκτελέσεις.
Το 1937 συνελήφθησαν 162.500 άτομα (ιερείς, μοναχοί, μοναχές και θρησκευόμενοι).
Από αυτούς εκτελέστηκαν 89.600 την ίδια χρονιά.

Προσευχές και άλλα υμνολογικά κείμενα ραμμένα στην εσωτερική επένδυση
αυτής της στολής κρατουμένου στα Γκούλαγκ που χρησιμοποιούνταν
για τις λειτουργικές ανάγκες χριστιανών κρατουμένων.
Ο κρατούμενος κινδύνευε με άμεσο τουφεκισμό αν τον έπιαναν.

Δείτε περισσότερες από 100 φωτογραφίες παρακάτω:

109 - Η αναγέννηση της εκκλησιαστικής τέχνης στη Φλάνδρα και στην Καμπανία (έκθεση)

Σταυροθήκη με τεμάχιο Τιμίου Ξύλου.
Περίπου 1210-1220.
Σήμερα στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Λιλ, Γαλλία.
Διαστάσεις: 38,4 Χ 17,9 Χ 1,6 εκ.

 

Πρόσφατα στη Γαλλία πραγματοποιήθηκε σε δύο μουσεία από κοινού μία έκθεση με τίτλο "Une renaissance. L’art entre Flandre et Champagne 1150-1250" (Μία αναγέννηση. Η τέχνη μεταξύ Φλάνδρας και Καμπανίας 1150 -1250). Η Φλάνδρα και η Καμπανία είναι περιοχές του Βελγίου και της Γαλλίας αντίστοιχα σήμερα.

Η αφίσα της έκθεσης του Εθνικού Μουσείου Μεσαιωνικής Τέχνης στο Παρίσι.

 

Τα μουσεία ήταν: το Εθνικό Μουσείο Μεσαιωνικής Τέχνης στο Παρίσι (από 17 Απριλίου έως 15 Ιουλίου) και το Μουσείο Σαντελέν (Musée de l'hôtel Sandelin) στην πόλη Saint-Omer (Pas-de-Calais) της Βόρειας Γαλλίας (από 7 Απριλίου έως 30 Ιουνίου 2013).

Χάρτης της Φλάνδρας και της Καμπανίας του 12ου-13ου αιώνα με τα κυριότερα κέντρα
καλλιτεχνικής παραγωγής, αργυροχρυσοχοΐας, παραγωγής χειρογράφων (scriptoria) κτλ.

Η έκθεση αφορούσε στην πραγματικότητα αντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης και όπως δήλωσαν οι διοργανωτές, η μεταφορά καλλιτεχνικών θησαυρών από το Βυζάντιο στη Δύση ως αποτέλεσμα των σταυροφοριών προκάλεσε με τη σειρά της ισχυρή επιθυμία καλλιτεχνικής μίμησης στους τοπικούς τεχνίτες και αργυροχρυσοχόους, ώστε να δημιουργηθεί ανάμεσα στο 12ο και στο 13ο αιώνα στην Καμπανία και στη Φλάνδρα μία καλλιτεχνική αναγέννηση στην εκκλησιαστική τέχνη. 
  

Δείγματα λειψανοθηκών.
Περίπου 1220-1230.
Μέρος του θησαυρού του αββαείου Saint-Riquier.

 

Ανάμεσα στα εκθέματα της έκθεσης υπήρχαν μερικές πολύ υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου λειψανοθήκες, αλλά και σταυροί ή σταυροθήκες με Τίμιο Ξύλο, που εικόνες των η λειψανοθήκη συγκέντρωσε και σας παρουσιάζει εδώ:

95 - Ο θησαυρός του Πανάγιου Τάφου (έκθεση των Λατίνων)

Μακέτα του εκκλησίας του Πανάγιου Τάφου του Χριστού.
Κατασκευάστηκε το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα στην Ιερουσαλήμ ή στη Βηθλεέμ.
Αντικείμενο 121 της έκθεσης Trésor du Saint-Sépulcre.

Ο θησαυρός του Πανάγιου Τάφου (Trésor du Saint-Sépulcre) είναι μία έκθεση που γίνεται στο Παλάτι των Βερσαλλιών στο Παρίσι και παρουσιάζει, από 16 Απριλίου ως 14 Ιουλίου 2013, διακόσια πενήντα αντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης που προέρχονται από την συνοδεία των Φραγκισκανών ιεραποστόλων του Πανάγιου Τάφου. Είναι δηλαδή εκκλησιαστικά αντικείμενα των Λατίνων και όχι του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. 

Όπως αναφέρεται στην παρουσίαση της έκθεσης, πρόκειται για έναν από τους τελευταίους θησαυρούς της Δύσης στην Ανατολή, δώρα των ευρωπαϊκών βασιλικών αυλών στους Φραγκισκανούς κατά τη διάρκεια των αιώνων.

Τα αντικείμενα της έκθεσης παρουσιάζονται σύμφωνα με τον δωρητή τους σε ξεχωριστά τμήματα και όχι κατά κατηγορία αντικειμένου. Έτσι γίνεται φανερός ο ανταγωνισμός που υπήρχε μεταξύ των ευρωπαϊκών βασιλικών αυλών ως προς την γενναιοδωρία τους προς τους Λατίνους της Ιερουσαλήμ.

Η έκθεση είναι υψηλού επιπέδου και πολύ ωραία οργανωμένη. Ανάμεσα ατα αντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης που εντοπίσαμε και σας παρουσιάζουμε παρακάτω είναι και δύο σταυροθήκες του 17ου αιώνα με τεμάχια Τιμίου Ξύλου που προέρχονται από τη Γαλλία:

91 - Λειψανοθήκες από την Κροατία

Λειψανοθήκη με την κάρα του Αγίου Χριστοφόρου.
Η κάρα του Αγίου Χριστοφόρου βρίσκεται στεφανωμένη με χρυσό στέμμα.
Ραμπ, Κροατία, θησαυρός του παλαιού Καθεδρικού.

Από τις 10 Οκτωβρίου 2012 μέχρι τις 7 Ιανουαρίου 2013, το Γαλλικό "Εθνικό Μουσείο του Μεσαίωνα" παρουσίασε μία έκθεση κροατικής μεσαιωνικής τέχνης με τίτλο "Et ils s'émerveillèrent…" L'art médiéval en Croatie (= "Και αυτοί θαύμαζαν…". Η μεσαιωνική τέχνη στην Κροατία). Σε αυτήν παρουσιάστηκαν 43 έργα από τον 9ο έως τον 14ο αιώνα προερχόμενα από τα μεγάλα μουσεία ή από διάφορα επισκοπικά μουσεία της Κροατίας. Ανάμεσα στα έργα αυτά εκτέθηκαν στη Γαλλία για πρώτη φορά και οι ακόλουθες λειψανοθήκες με λείψανα αγίων και μαρτύρων που τιμώνται και από την Ορθόδοξη εκκλησία:

12 - Αντίγραφο του Ιερού Μανδηλίου στο Βατικανό (San Silvestro in Capite)

Το 2011  (23 Ιουνίου - 9 Οκτωβρίου) το Βρετανικό Μουσείο διοργάνωσε μία θεματική έκθεση με τίτλο: Θησαυροί του Ουρανού, Άγιοι, Λείψανα και Αφοσίωση στην Μεσαιωνική Ευρώπη, στην οποία το Βρετανικό Μουσείο συγκέντρωσε μερικά από τα σημαντικότερα μεσαιωνικά κειμήλια, τόσο από το Βατικανό όσο και από άλλες εκκλησίες και μουσεία του κόσμου. Ανάμεσα στα εκθέματα, για πρώτη φορά, και αντίγραφο του Ιερού Μανδηλίου που βρίσκεται στο San Silvestro in Capite στο Βατικανό (με την άδεια του Ufficio delle Celebrazioni Liturgiche del Sommo Pontefice).

Αντίγραφο του Ιερού Μανδηλίου (Βατικανό). Επιζωγραφισμένο ύφασμα άγνωστης προέλευσης.
Πλαίσιο από επιχρυσωμένο ασήμι και σμάλτο του 17ου αι. (δωρεά του έτους 1623).
Διαστάσεις υφάσματος: 28 Χ 19 εκ., πλαισίου 65 Χ 45.

3 - Η λειψανοθήκη του «Αληθούς Σταυρού»

Η Λειψανοθήκη του Αληθούς Σταυρού της Jaucourt - πόλης κατάληξής της
πριν την εισαγωγή της στο Μουσείο του Λούβρου,
ένα αληθινό αριστούργημα βυζαντινής αργυροχρυσοχοΐας, 12ου – 13ου αι.,
την οποία ανακρατούν δύο άγγελοι γοτθικής τέχνης, μεταγενέστερη προσθήκη του 14ου αι.

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα και με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, εκτίθενται έργα από τις διάσημες συλλογές και από τις σύγχρονες παραγωγές του Μουσείου του Λούβρου. Η έκθεση «Έργα τέχνης από το Λούβρο στη Θεσσαλονίκη» διοργανώνεται σε συνέχεια της έκθεσης «Στο Βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου: η Αρχαία Μακεδονία» που παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 2011 στο γαλλικό μουσείο με εκθέματα από τις συλλογές του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης και μουσείων της κεντρικής Μακεδονίας.

Η Λειψανοθήκη του Αληθούς Σταυρού της Jaucourt

Ένα σημαντικό έργο της βυζαντινής αργυροχοΐας του 12ου - 13ου αιώνα, η λειψανοθήκη του «Αληθούς Σταυρού», το οποίο έφτασε στη Γαλλία πιθανότατα ως λάφυρο μετά την Δ΄ Σταυροφορία του 1204 και συνδυάστηκε αργότερα με επεμβάσεις γοτθικής αισθητικής, αποτελεί το κεντρικό έκθεμα. Η έκθεση πραγματεύεται την πολυσήμαντη ιστορία και χρήση του Σταυρού ως συμβόλου από τα πανάρχαια χρόνια έως σήμερα. Με εποπτικά μέσα αλλά και αυθεντικά έργα από Μουσεία και ιδιώτες, επικεντρώνεται στην πασίγνωστη κυρίως στην Δ. Ευρώπη «Ιστορία του Αληθούς Σταυρού» και την καλλιτεχνική της απόδοση στη θρησκευτική τέχνη της Δύσης και στη μεταβυζαντινή τέχνη της Ανατολής, με βασικά παραδείγματα από το Αrezzo της Τοσκάνης και την Κύπρο.