664 - Λίθοι από τον Πανάγιο Τάφο του Χριστού στο Ντουμπρόβνικ

 

Λειψανοθήκη ιερού λίθου από τον Πανάγιο Τάφο. Καθεδρικός ναός του Ντουμπρόβνικ, Κροατία

Ο ρωμαιοκαθολικός καθεδρικός ναός του Ντουμπρόβνικ (η Ραγούζα των Βυζαντινών) έχει ένα επιβλητικό σκευοφυλάκιο, στο οποίο φυλάσσονται πολλά λείψανα σε εντυπωσιακές λειψανοθήκες, ανάμεσα στα οποία και πολλά αποτμήματα των οργάνων του Πάθους του Χριστού, όπως για παράδειγμα Τίμιο Ξύλο κτλ.

Ανάμεσα σε αυτά που κατέχει είναι και λίθοι από τον Πανάγιο Τάφο του Χριστού σε μία αξιοθαύμαστη βενετσιάνικη λειψανοθήκη του τέλους του 16ου αιώνα.

Ο Βονιφάτιος της Ραγούζας, φραγκισκανός μοναχός και αργότερα ηγούμενος της μονής των Φραγκισκανών στα Ιεροσόλυμα, σύμφωνα με τα αρχεία που φυλάσσονται στο Ντουμπρόβνικ, έδωσε εντολή και έκοψαν ένα μικρό τμήμα από τον Πανάγιο Τάφο, το οποίο και δώρησε στη Δημοκρατία της Ραγούσας, που ήταν μια αριστοκρατική ναυτική δημοκρατία με κέντρο το Ντουμπρόβνικ της Δαλματίας (σήμερα στο νότιο άκρο της Κροατίας) και που έφερε αυτό το όνομα από το 1358 έως το 1808. Η δωρεά έγινε το 1558.

"...Mando et partem Lapidis ex vera illa Rupi abscissam, in qua praecavata Christus noster sepultus fuit, novum quidem et mirabile dictu a tempore enim Magni Constantini Imperatoris, et sanctae Helenae matris ejus Lapis ille magnus marmoreo muro semper vallatus fuit, ita ut inaccessibilis esset omnino, his autem nostris temporibus a fundamentis sanctissimum istud Sepulcrum reaedificans ipsum vivum lapidem necessario detegimus, ex quo hanc partem et pretiosam reliquiam percipimus. ..." 

Διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

645 - Ιεροί λίθοι από τον Πανάγιο Τάφο και τον Γολγοθά

 

Λειψανοθήκη με ιερούς λίθους από τον Πανάγιο Τάφο και τον Γολγοθά

Ιεροί λίθοι από τον Πανάγιο Τάφο και τον Γολγοθά αποθησαυρίζονται σε πρωτότυπη γυάλινη λειψανοθήκη σε σχήμα κοχυλιού που ανήκει σε ιδιώτη.

Αυτή περιέχει στο κέντρο της ιερό λίθο από τον Πανάγιο Τάφο ενσωματωμένο πάνω σε τμήμα της κέρινης μάζας με την οποία σφραγίζεται η θύρα του Πανάγιου Τάφου κατά τη διάρκεια της τελετής του Αγίου Φωτός. Με τη σειρά του, το τμήμα της κέρινης μάζας εδράζεται σε βαμβάκι με λάδι από τις ακοίμητες κανδήλες του Πανάγιου Τάφου.

Ο λίθος από τον Πανάγιο Τάφο προέρχεται από τη διάνοιξη του Πανάγιου Τάφου κατά την διάρκεια εργασιών αποκατάστασης του Ιερού Κουβούκλιου του Πανάγιου Τάφου που έγιναν το 2016.

Στις 16/10/2026, οι ειδικοί αναστηλωτές και συντηρητές της Διεπιστημονικής Ομάδας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου μετακύλησαν την πλάκα του Πανάγιου Τάφου. Κάτω από την μαρμάρινη πλάκα του κάλφα Κομνηνού, του αρχιτέκτονα που είχε κάνει την αποκατάσταση του τάφου το 1810, βρέθηκε μια άλλη πλάκα μάλλον σταυροφορική, - αυτό τεκμαίρεται από τον χαρακτηριστικό σταυρό των Σταυροφοριών που φέρει επάνω της -, ενώ κάτω από την δεύτερη πλάκα βρέθηκε η κλίνη του βράχου που θεωρείται ότι τοποθετήθηκε το σώμα του Ιησού. Από τις εργασίες καθαρισμού του ιερού χώρου προέρχεται αυτός ο λίθος.

Περιμετρικά του ιερού λίθου από τον Πανάγιο Τάφο τοποθετήθηκε η κορδέλα (άσπρη) της Τιμίας Ζώνης της Υπεραγίας Θεοτόκου που είναι μία κορδέλα που καθαγιάστηκε πάνω στην λειψανοθήκη της Τιμίας Ζώνης της Υπεραγίας Θεοτόκου που φυλάσσεται στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου Αγίου Όρους. Και περιμετρικά αυτής της κορδέλας τοποθετήθηκε η κορδέλα (κόκκινη) της Αγίας Άννας που είναι μια κορδέλα που καθαγιάστηκε πάνω στα λείψανα της Αγίας Άννας που φυλάσσονται στην Ιερά Σκήτη Αγίας Θεοπρομήτορος Άννης Αγίου Όρους.

Δεξιά αυτής της σύνθεσης κουτί με ιερό λίθο από τον Φριχτό Γολγοθά και βαμβάκι με λάδι από τις ακοίμητες κανδήλες του Γολγοθά. 

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες παρακάτω:

609 - Ο λίθος από την Κανά της Γαλιλαίας

 

Ο λίθος από την Κανά της Γαλιλαίας (ΒΜΧ 4403)

Το καλοκαίρι του 1884 ο εταίρος της Γαλλικής Σχολής Pierre Paris διενήργησε ανασκαφική τομή λίγα μέτρα βορειότερα του ναού του Αγίου Αθανασίου, που βρίσκεται στο άστυ της αρχαίας Ελάτειας, στο Δραχμάνι της επαρχίας Λοκρίδος.

Στην επιλογή του σημείου οδηγήθηκε από τους διάσπαρτους λίθους και όσους είχαν εντοιχιστεί στον ναό του Αγίου Αθανασίου, καθώς και από το τοπωνύμιο Μεγάλη Παναγιά, που έφερε ο χώρος. Κατά την ανασκαφή έφερε στο φως τμήμα χριστιανικής εκκλησίας και μέρος του στυλοβάτη αρχαίου ναού, πάνω στον οποίον είχε οικοδομηθεί η εκκλησία. Το σημαντικότερο όμως εύρημα ήταν ένας λίθος με την ακόλουθη επιγραφή:

† Οὗτός ἐστιν

ὁ λίθος ἀπὸ Κανᾶ τῆς Γα

λιλαίας, ὅπου

τὸ ὕδωρ οἶνο(ν)

ἐποίησεν ὁ Κ(ύριο)ς

ἡμῶν Ἰησοῦς Χ(ριστό)ς.

Το εύρημα έγινε αμέσως γνωστό στην Αθήνα από τη δημοσίευση της εφημερίδας Παλιγγενεσία. Τη μελέτη του ευρήματος ανέλαβε ο βυζαντινολόγος Charles Diehl, ο οποίος πήγε στο Δραχμάνι τον Δεκέμβριο, μαζί με τον γάλλο αρχαιολόγο Maurice Holleaux και τον μηχανικό Abel Hector Gotteland.

Ο Diehl, συνδυάζοντας τις αναφορές των περιηγητών για τα ιερά κειμήλια που μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη από την Παλαιστίνη για τον φόβο των Αράβων, και τον θησαυρό των 138 δηναρίων της εποχής της Φραγκοκρατίας, που βρέθηκε από τον Paris κατά την ανασκαφή της Μεγάλης Παναγιάς, διατύπωσε την υπόθεση ότι ο λίθος μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη την εποχή του αυτοκράτορα Ηρακλείου και από εκεί στην Ελάτεια μετά την άλωση του 1204.

Ο Diehl υπέθεσε ότι ο λίθος ήταν το ανάκλιντρο, στο οποίο ανακλιθείς ο Ιησούς Χριστός μετέτρεψε το ὕδωρ σε οἶνο στο γάμο στη Κανά της Γαλιλαίας.

Σχέδιο του λίθου της Κανά από τον Dörpfeld (Εθνικό Αρχείο Μνημείων, ΥΠ 6294/1-6-1885, αρ. 1)

Διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

545 - Λείψανα της Οσίας Μακρίνης, αδελφής του Μεγάλου Βασιλείου και του Αγίου Γρηγορίου, επισκόπου Νύσσης

Λείψανα της Οσίας Μακρίνης, αδελφής του Μεγάλου Βασιλείου και του Αγίου Γρηγορίου, επισκόπου Νύσσης.

Ο Άγιος Γρηγόριος, επίσκοπος Νύσσης, στην επιστολή του εις τον βίον της Οσίας Μακρίνης (Vita sanctae Macrinae), περιγράφει πως προαισθάνθηκε την οσιακή τελευτή της αδελφής του. Είδε το εξής όνειρο: του φάνηκε πως κρατούσε στα χέρια του λείψανα μαρτύρων κι έβγαινε απ’ αυτά λάμψη σαν από καθαρό καθρέφτη που βρίσκεται απέναντι στον ήλιο, ώστε να θαμπώνουν τα μάτια του απ’ την ακτινοβολία της λάμψεως. Και συνέβη να δει την ίδια νύχτα τρεις φορές αυτό το όνειρο, χωρίς να μπορεί να εξηγήσει καθαρά τι υπονοούσε. (Ἐπειδὴ τοίνυν τὸ πολὺ τῆς ὁδοῦ διανύσας μιᾶς ἡμέρας ἀπεῖχον ὁδόν, ὄψις τις ἡμῖν ἐξ ἐνυπνίου φανεῖσα φοβερὰς ἐποίει τὰς ἐλπίδας τοῦ μέλλοντος. Ἐδόκουν γὰρ λείψανα μαρτύρων διὰ χειρὸς φέρειν, εἶναι δὲ ἀπ' αὐτῶν αὐγὴν οἵα ἐκ καθαροῦ γίνεται κατόπτρου, ὅταν πρὸς τὸν ἥλιον τεθῇ ἀντιπρόσωπον, ὥστε μοι τὰς ὄψεις πρὸς τὴν μαρμαρυγὴν τῆς λαμπηδόνος ἀμβλύνεσθαι. Καὶ τῆς αὐτῆς μοι νυκτὸς εἰς τρὶς γενομένης τῆς τοιαύτης ὄψεως συμβαλεῖν μὲν οὐκ εἶχον καθαρῶς τοῦ ἐνυπνίου τὸ αἴνιγμα, λύπην δέ τινα τῇ ψυχῇ προεώρων καὶ ἐπετήρουν τῇ ἐκβάσει κρῖναι τὴν φαντασίαν. Καὶ δὴ γενόμενος πλησίον τῆς ἐσχατιᾶς, ἐν ᾗ διῆγεν ἐκείνη τὴν ἀγγελικήν τε καὶ ἐπουράνιον κατορθοῦσα ζωήν, ἠρόμην τῶν ἐπιτηδείων τινὰ περὶ τοῦ ἀδελφοῦ πρῶτον, εἰ παρὼν εἴη· φήσαντος δὲ πρὸς ἡμᾶς αὐτὸν ἐξωρμηκέναι καὶ τετάρτην ἡμέραν ἄγειν, συνεὶς ὅπερ ἦν, ὅτι δι' ἑτέρας ὁδοῦ γέγονεν αὐτῷ πρὸς ἡμᾶς ἡ ὁρμή, τότε καὶ περὶ τῆς μεγάλης ἐπυνθανόμην· τοῦ δὲ φήσαντος ἐν ἀρρωστίᾳ γεγενῆσθαί τινι σπουδαιότερον εἰχόμην ἐν ἐπείξει τὸ λειπόμενον τῆς ὁδοῦ διανύων· καὶ γάρ μέ τις καὶ φόβος μηνυτὴς τοῦ μέλλοντος ὑποδραμὼν διετάρασσεν.)  

Η λειψανοθήκη έχει εντοπίσει μέχρι τώρα τα ακόλουθα λείψανα της Οσίας Μακρίνης, αδελφής του Μεγάλου Βασιλείου και του Αγίου Γρηγορίου, επισκόπου Νύσσης.:

1. Η δεξιά χείρα στο Σκευοφυλάκειο του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα.

442 - Φωτογραφίες από το Σκευοφυλάκειο του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα

Η δεξιά χείρα της Οσίας Μακρίνης, αδελφής του Μεγάλου Βασιλείου.
Σκευοφυλάκειο του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα.

Διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

534 - Απότμημα της κάρας του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου στα Ιεροσόλυμα

Απότμημα της κάρας του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου στα Ιεροσόλυμα.

Στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου στα Ιεροσόλυμα αποθησαυρίζεται απότμημα της κάρας του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Το λείψανο ενσωματώνεται σε ειδική θέση σε εικόνα.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες παρακάτω:

467 - Ο Λίθος της Αποκαθήλωσης

Τοιχογραφία με τον επιτάφιο θρήνο και απεικόνιση του ερυθρού λίθου της αποκαθήλωσης.

Σύμφωνα με 'απόκρυφη' καινοδιαθηκική παράδοση, ο Ιωσήφ ο Αριμαθαίας μαζί με τον Νικόδημο τοποθέτησαν το σώμα του Χριστού μετά την αποκαθήλωσή του από τον σταυρό πάνω σε μία 'επιτάφια' πλάκα με σκοπό να το προετομάσουν για την ταφή.

Η 'επιτάφια' αυτή πλάκα, γνωστή σήμερα ως Λίθος της Αποκαθήλωσης, δεν αναφέρεται ρητά από τους ευαγγελιστές:

Μετὰ δὲ ταῦτα ἠρώτησε τὸν Πιλᾶτον ᾿Ιωσὴφ ὁ ἀπὸ ᾿Αριμαθαίας, ὢν μαθητὴς τοῦ ᾿Ιησοῦ, κεκρυμμένος δὲ διὰ τὸν φόβον τῶν ᾿Ιουδαίων, ἵνα ἄρῃ τὸ σῶμα τοῦ ᾿Ιησοῦ· καὶ ἐπέτρεψεν ὁ Πιλᾶτος. ἦλθεν οὖν καὶ ἦρε τὸ σῶμα τοῦ ᾿Ιησοῦ. ἦλθε δὲ καὶ Νικόδημος ὁ ἐλθὼν πρὸς τὸν ᾿Ιησοῦν νυκτὸς τὸ πρῶτον, φέρων μῖγμα σμύρνης καὶ ἀλόης ὡς λίτρας ἑκατόν. ἔλαβον οὖν τὸ σῶμα τοῦ ᾿Ιησοῦ καὶ ἔδησαν αὐτὸ ἐν ὀθονίοις μετὰ τῶν ἀρωμάτων, καθὼς ἔθος ἐστὶ τοῖς ᾿Ιουδαίοις ἐνταφιάζειν.  (Κατά Ιωάννην, 19, 38-40)

᾿Οψίας δὲ γενομένης ἦλθεν ἄνθρωπος πλούσιος ἀπὸ ᾿Αριμαθαίας, τοὔνομα ᾿Ιωσήφ, ὃς καὶ αὐτὸς ἐμαθήτευσε τῷ ᾿Ιησοῦ· οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ ᾿Ιησοῦ. τότε ὁ Πιλᾶτος ἐκέλευσεν ἀποδοθῆναι τὸ σῶμα.  καὶ λαβὼν τὸ σῶμα ὁ ᾿Ιωσὴφ ἐνετύλιξεν αὐτὸ σινδόνι καθαρᾷ, καὶ ἔθηκεν αὐτὸ ἐν τῷ καινῷ αὐτοῦ μνημείῳ ὃ ἐλατόμησεν ἐν τῇ πέτρᾳ, καὶ προσκυλίσας λίθον μέγαν τῇ θύρᾳ τοῦ μνημείου ἀπῆλθεν. (Κατά Ματθαίον, 27, 57-60)

Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης, ἐπεὶ ἦν παρασκευή, ὅ ἐστι προσάββατον, ἐλθὼν ᾿Ιωσὴφ ὁ ἀπὸ ᾿Αριμαθαίας, εὐσχήμων βουλευτής, ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, τολμήσας εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ ᾿Ιησοῦ. ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε, καὶ προσκαλεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ ᾿Ιωσήφ. καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ, ὃ ἦν λελατομημένον ἐκ πέτρας, καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. (Κατά Μάρκον, 15, 42-46)

Καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι ᾿Ιωσήφ, βουλευτὴς ὑπάρχων καὶ ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ δίκαιος – οὗτος οὐκ ἦν συγκατατεθειμένος τῇ βουλῇ καὶ τῇ πράξει αὐτῶν– ἀπὸ ᾿Αριμαθαίας πόλεως τῶν ᾿Ιουδαίων, ὃς προσεδέχετο καὶ αὐτὸς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ ᾿Ιησοῦ, καὶ καθελὼν αὐτὸ ἐνετύλιξε σινδόνι καὶ ἔθηκεν αὐτὸ ἐν μνήματι λαξευτῷ, οὗ οὐκ ἦν οὐδεὶς οὐδέπω κείμενος· (Κατά Λουκάν, 23, 50-53)

Ο Λίθος της Αποκαθήλωσης, Ναός της Αναστάσεως, Ιεροσόλυμα.
Πρόκειται για νεότερη κατασκευή του 1810.

Μια ανώνυμη περιγραφή των Αγίων Τόπων του 15ου αιώνα κάνει σαφή διάκριση μεταξύ του λίθου που σφράγισε τον τάφο του Χριστού (...καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου...), και ο οποίος σωζόταν μέσα στο κουβούκλιο του Παναγίου Τάφου στα Ιεροσόλυμα, και του Λίθου της Αποκαθήλωσης που βρισκόταν στη Μονή του Παντοκράτορος στην Κωνσταντινούπολη.

Διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

450 - Η κάρα της αγίας Παρασκευής, αδελφής της αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος

Η κάρα της αγίας Παρασκευής, αδελφής της αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος (πάνω μέρος).

Στο Σκευοφυλάκειο του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα αποθησαυρίζεται και τμήμα της κάρας της Αγίας Μαρτυρος Παρασκευής, τετάρτης αδελφής της Αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος.

Η χρυσεπάργυρη λειψανοθήκη που φέρει την κάρα είναι μάλλον του 19ου αιώνα και φέρει την ακόλουθη επιγραφή: 

+ ΛΕΙΨΑΝΟΝ ΙΕΡΟΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΑΔΕΛΦΗΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΦΩΤΕΙΝΗΣ Η ΩΜΙΛΗΣΕΝ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΝ ΤΩ ΦΡΕΑΤΙ. ΑΘΛΗΣΑΣΗΣ ΕΝ ΡΩΜΗ ΕΠΙ ΝΕΡΩΝΟΣ ΚΑΙ ΕΟΡΤΑΖΟΜΕΝΗΣ ΤΗ ΚΣΤ (=26) ΦΕΥΡΟΥΑΡΙΟΥ 

Ελάσματα διακοσμημένα με πολύτιμους λίθους περικλείουν σταυροειδώς το πάνω μέρος του σεπτού λειψάνου. Στο κέντρο μενταγιόν με παράσταση της μάρτυρος και επιγραφή Π(α)Ρ(ασκευής). 

Οι υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες παραχωρήθηκαν στη λειψανοθήκη από την Daria Segal, φωτογράφο και μεταπτυχιακή φοιτήτρια της ιστορίας της τέχνης στην Ακαδημία Τέχνης και Σχεδίου Bezalel στα Ιεροσόλυμα, η οποία ετοιμάζει εργασία σχετικά με τη λειψανοθήκη της κάρας της Αγίας Παρασκευής.

Η κάρα της αγίας Παρασκευής, αδελφής της αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος 
(η επιγραφή της λειψανοθήκης).

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες παρακάτω:

442 - Φωτογραφίες από το Σκευοφυλάκειο του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα

Τίμιο Ξύλο στο Σκευοφυλάκειο του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα.
Δείτε επίσης: 299 - Τίμιο Ξύλο από τα Ιεροσόλυμα.

Αναγνώστης της λειψανοθήκης μάς έστειλε φωτογραφίες από το Σκευοφυλάκειο του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα προς δημοσίευση. Οι ταυτίσεις των λειψάνων έχουν γίνει από τις επιγραφές που φέρουν οι λειψανοθήκες, όπου αυτές ήταν δυνατόν να διαβαστούν.

Δείτε τις φωτογραφίες παρακάτω:

441 -Το αδιάφθορο χέρι του Μεγάλου Βασιλείου στο Σκευοφυλάκειο του Ναού της Αναστάσεως

Το αδιάφθορο χέρι του Μεγάλου Βασιλείου. Σκευοφυλάκειο του Ιερού Ναού της Αναστάσεως, Ιεροσόλυμα.

Στο Σκευοφυλάκειο του Ιερού Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα αποθησαυρίζεται και το αδιάφθορο (αριστερό;) χέρι του Μεγάλου Βασιλείου, Πατέρα της Εκκλησίας, κορυφαίου θεολόγου του 4ου αιώνα και ενός από τους Τρεις Ιεράρχες, που θεωρούνται προστάτες της παιδείας.

Το αδιάφθορο χέρι του Μεγάλου Βασιλείου βρίσκεται μέσα σε ασημένιο μεταβυζαντινό κιβωτίδιο, εντός επίχρυσης ειδικής λειψανοθήκης που επιτρέπει τη θέα στο σεπτό λείψανο. Η λειψανοθήκη φέρει στην πάνω πλευρά της παράσταση του Μεγάλου Βασιλείου με την επιγραφή Ο ΑΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ και περιμετρικά αφιερωτική επιγραφή, η οποία όσο επιτρέπουν οι φωτογραφίες διαβάζεται στη μία πλευρά της λειψανοθήκης ως εξής: + ΧΕΙΡ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΦΙΕΡΩΘΕΙΣΑ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΕΝ ΕΤΕΙ ...

Οι υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες παραχωρήθηκαν στη λειψανοθήκη από την Daria Segal, φωτογράφο και μεταπτυχιακή φοιτήτρια της ιστορίας της τέχνης στην Ακαδημία Τέχνης και Σχεδίου Bezalel στα Ιεροσόλυμα, η οποία ετοιμάζει εργασία σχετικά με το σεπτό λείψανο (κάρα) της Αγίας Παρασκευής, τετάρτης αδελφής της Αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος, το οποίο επίσης αποθησαυρίζεται στο Σκευοφυλάκειο του Ιερού Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα.

 

Δείτε τις φωτογραφίες παρακάτω:

405 - Τίμιο Ξύλο από τα Ιεροσόλυμα

Τίμιο Ξύλο από τα Ιεροσόλυμα.

Η λειψανοθήκη είχε παρουσιάσει στην ανάρτηση 299 - Τίμιο Ξύλο από τα Ιεροσόλυμα τεμάχιο Τιμίου Ξύλου από τα Ιεροσόλυμα που συχνά βρίσκεται σε ιερές περιοδείες στην Ελλάδα και Κύπρο. Ένα άλλο τεμάχιο Τιμίου Ξύλου με προέλευση τα Ιεροσόλυμα βρίσκεται τώρα σε ιερά περιοδεία στην Ελλάδα (Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου Πετρουπόλεως, 21-28/02/2015).

Το Τίμιο Ξύλο βρίσκεται σε σχήμα σταυρού εντός μεγαλύτερου μεγέθους σταυρού ευλογίας που εγκιβωτίζεται σε εικόνα του Μεγάλου Κωνσταντίνου και της μητέρας του Αγίας Ελένης. 

 

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες παρακάτω:

 

393 - Το μέρος που φύτρωσε το δέντρο του Τιμίου Σταυρού

Το μέρος που φύτρωσε το δέντρο του Τιμίου Σταυρού. Ιερά Μονή του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα.
Η επάργυρη διακόσμηση είναι του 1908 και πάνω της έχουν σχεδιαστεί τρία δέντρα: πεύκο, κυπαρίσσι και κέδρος, που σύμφωνα
με απόκρυφη καινοδιαθηκική παράδοση ενώθηκαν σε τρισύνθετο δέντρο από το οποίο προήλθε το ξύλο του Τιμίου Σταυρού.

Η Ιερά Μονή του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα αποτελεί σπουδαίο ορθόδοξο προσκύνημα στην καρδιά της Νέας Πόλεως της Ιερουσαλήμ. Είναι κτισμένη στην ομώνυμη κοιλάδα, την Κοιλάδα του Σταυρού, περίπου δύο χιλιόμετρα δυτικά των τειχών της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, δίπλα στην ισραηλινή Βουλή. Είναι η ωραιότερη και αρχαιότερη Μονή του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου στην Ιερουσαλήμ.

H Μονή είναι αφιερωμένη στον Σταυρό του Κυρίου. Σε αυτήν, σύμφωνα με παράδοση των Αγίων Τόπων, βρίσκεται ο τόπος στον οποίο ήταν φυτεμένο το δέντρο από το οποίο κατασκευάστηκε ο Σταυρός του Χριστού. Πληροφορίες σχετικά με το δέντρο του Τιμίου Σταυρού αντλούμε από κάποιο αρχαίο συριακό κείμενο της απόκρυφης καινοδιαθηκικής γραμματείας. 

Διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

299 - Τίμιο Ξύλο από τα Ιεροσόλυμα

Τίμιο Ξύλο από τα Ιεροσόλυμα.

Αυτό είναι το Τίμιο Ξύλο από τα Ιεροσόλυμα που συχνά βρίσκεται σε ιερές περιοδείες στην Ελλάδα και Κύπρο. Το Τίμιο Ξύλο βρίσκεται σε σχήμα σταυρού εντός μεγαλύτερου μεγέθους σταυρού ευλογίας που εγκιβωτίζεται σε εικόνα του Μεγάλου Κωνσταντίνου και της μητέρας του Αγίας Ελένης. Η εικόνα φέρει περιμετρικά αργυρή επένδυση με φυτικό διάκοσμο, τους τέσσερεις ευαγγελιστές στις τέσσερεις γωνίες, δύο σεραφείμ στο πάνω μέρος και ένα διακοσμητικό σταυρό στο κάτω μέρος. Το Τίμιο Ξύλο φυλάσσεται στο Σκευοφυλάκειο του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες παρακάτω:

225 - Οι αλυσίδες του Αποστόλου Πέτρου

Η Ορθόδοξη Εκκλησία θέσπισε, κατά τους πρωτοβυζαντινούς χρόνους, την εορτή "προσκυνήσεως της τιμίας αλύσεως του αγίου και πανευφήμου αποστόλου Πέτρου" και όρισε να τελείται αυτή στις 16 Ιανουαρίου. Η εορτή βασίζεται στις Πράξεις των Αποστόλων (ιβ΄ 1-19). Σύμφωνα με την παράδοση, η αλυσίδα αυτή, με την οποία ήταν δεμένος ο Aπόστολος Πέτρος, είχε λάβει από το πανίερο σώμα του αγιαστική και ιαματική χάρη, η οποία μεταδιδόταν στους Χριστιανούς που την προσκυνούσαν με πίστη.

 
Διαβάστε παρακάτω για τα υπάρχοντα λείψανα των αλυσίδων:

164 - To Ψαλτήρι της Μελισσάνθης, βασίλισσας των Ιεροσολύμων

Ο γάμος της Μελισσάνθης με τον Φούλκωνα Ε΄ του Ανζού.
Χειρόγραφο BNF Richelieu Manuscrits Français 68, folio 198 (15ος αιώνας).

Η Μελισσάνθη (1105 - 1161) ήταν βασίλισσα των Ιεροσολύμων (1131 - 1153) και μεγαλύτερη κόρη του βασιλιά των Ιεροσολύμων Βαλδουίνου Β΄ και της πριγκίπισσας της Αρμενίας Μορφίας της Μελιτίνης. Τα Ιεροσόλυμα είχαν κατακτηθεί το 1099 από τους χριστιανούς Σταυροφόρους και διοικούνταν από μια δυναστεία που προερχόταν από την Γαλλική κομητεία του Ρεθέλ, ενώ οι γυναίκες μπορούσαν από τον πατέρα τους να κληρονομήσουν τον θρόνο των Ιεροσολύμων. Η Μελισσάνθη ήταν προστάτης των γραμμάτων και των τεχνών και ίδρυσε (1138) το μεγάλο μοναστήρι του Αγίου Λαζάρου στη Βηθανία, που τέθηκε υπό την επίβλεψη της αδελφής της Ιοβέττας, μοναχής. Προσέλαβε επίσης καλλιτέχνες που αναμόρφωσαν την εικόνα των ανακτόρων και της πόλης των Ιεροσολύμων εκείνη την εποχή. 

Πολιτικός χάρτης της Μέσης Ανατολής το 1135,
ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη Σταυροφορία.
Με πράσινο χρώμα σημειώνονται τα μουσουλμανικά κράτη.

Το Ψαλτήρι της Μελισσάνθης (Λονδίνο, Βρετανική Βιβλιοθήκη, Egerton MS 1139) είναι ένα εικονογραφημένο χειρόγραφο που έγινε περίπου το 1135 στο Βασίλειο των Σταυροφόρων της Ιερουσαλήμ, κατά παραγγελία του βασιλιά και Ναΐτη Σταυροφόρου, ικανότατου στρατιωτικού αρχηγού Φούλκωνα Ε΄ του Ανζού, για τη Μελισσάνθη τη σύζυγό του. Πρόκειται για ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα Σταυροφορικής τέχνης, η οποία συνδυάζει καλλιτεχνικά στυλ της Ρωμαιοκαθολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Ορθοδόξου Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

 

Η μπροστινή πλευρά της στάχωσης του Ψαλτηρίου της Μελισσάνθης.
Παρουσιάζονται σκηνές από τον βίο του Δαυίδ και "Ψυχοστασίας".

Η πίσω πλευρά της στάχωσης του Ψαλτηρίου της Μελισσάνθης.
Εικονογραφούνται τα έξι έργα του ελέους (Ματθ. 25, 35-36).

Επτά αντιγραφείς και μικρογράφοι που εργάζονταν στο scriptorium που χτίστηκε από τους Σταυροφόρους μέσα στην Εκκλησία του Παναγίου Τάφου στην Ιερουσαλήμ, συμμετείχαν στη δημιουργία του Ψαλτηρίου. Ένας από αυτούς, ο μόνος που υπέγραψε με το όνομά του (Basilius me fecit), δημιούργησε τις πρώτες 24 ολοσέλιδες μικρογραφίες στα 12 πρώτα φύλλα του Ψαλτηρίου. Τίποτα άλλο δεν είναι γνωστό για τον Βασίλειο, αλλά εξαιτίας του ελληνικού ονόματός του και του γεγονότος ότι οι μικρογραφίες απεικονίζουν Καινοδιαθηκικές σκηνές συχνότερες στο τυπικό της Ανατολικής Ορθοδόξου Λειτουργίας έχει υποτεθεί βάσιμα ότι πρόκειται για Βυζαντινό καλλιτέχνη.

Η μικρογραφία στο 12v φύλλο του Ψαλτηρίου της Μελλισάνθης.
Το όνομα του καλλιτέχνη κρύβεται στο χρυσό κάμπο
πριν από το υποπόδιο του Χριστού.

BASILI (^US) ME FECIT

BASILI (^US) ME FECIT

 Η λειψανοθήκη κατάφερε να βρει υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες των 24 ολοσέλιδων μικρογραφιών του Βασιλείου και σας τις παρουσιάζει παρακάτω:

142 - Η εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα (φωτογραφίες)

Με ιδιαίτερη κατάνυξη, αλλά και λαμπρότητα, εορτάστηκε (Θεία Λειτουργία) η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα από το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων (Παρασκευή 29/09/2013 με το παλαιό ημερολόγιο), από όπου και οι φωτογραφίες που ακολουθούν.

  

Το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων αποτελεί «πρεσβυγενές» πατριαρχείο του Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Ιστορικά, ανάγει την ύπαρξή του στην αρχαιότερη χριστιανική Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, η οποία ιδρύθηκε εκεί αμέσως μετά τη σταύρωση και την ανάσταση του Ιησού Χριστού το έτος 33 μ.Χ., και για τον λόγο αυτό αυτοαποκαλείται και «Μήτηρ πασῶν τῶν Ἐκκλησιῶν».

   
Δείτε τις φωτογραφίες:

95 - Ο θησαυρός του Πανάγιου Τάφου (έκθεση των Λατίνων)

Μακέτα του εκκλησίας του Πανάγιου Τάφου του Χριστού.
Κατασκευάστηκε το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα στην Ιερουσαλήμ ή στη Βηθλεέμ.
Αντικείμενο 121 της έκθεσης Trésor du Saint-Sépulcre.

Ο θησαυρός του Πανάγιου Τάφου (Trésor du Saint-Sépulcre) είναι μία έκθεση που γίνεται στο Παλάτι των Βερσαλλιών στο Παρίσι και παρουσιάζει, από 16 Απριλίου ως 14 Ιουλίου 2013, διακόσια πενήντα αντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης που προέρχονται από την συνοδεία των Φραγκισκανών ιεραποστόλων του Πανάγιου Τάφου. Είναι δηλαδή εκκλησιαστικά αντικείμενα των Λατίνων και όχι του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. 

Όπως αναφέρεται στην παρουσίαση της έκθεσης, πρόκειται για έναν από τους τελευταίους θησαυρούς της Δύσης στην Ανατολή, δώρα των ευρωπαϊκών βασιλικών αυλών στους Φραγκισκανούς κατά τη διάρκεια των αιώνων.

Τα αντικείμενα της έκθεσης παρουσιάζονται σύμφωνα με τον δωρητή τους σε ξεχωριστά τμήματα και όχι κατά κατηγορία αντικειμένου. Έτσι γίνεται φανερός ο ανταγωνισμός που υπήρχε μεταξύ των ευρωπαϊκών βασιλικών αυλών ως προς την γενναιοδωρία τους προς τους Λατίνους της Ιερουσαλήμ.

Η έκθεση είναι υψηλού επιπέδου και πολύ ωραία οργανωμένη. Ανάμεσα ατα αντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης που εντοπίσαμε και σας παρουσιάζουμε παρακάτω είναι και δύο σταυροθήκες του 17ου αιώνα με τεμάχια Τιμίου Ξύλου που προέρχονται από τη Γαλλία:

88 - Η τελετή του Αγίου Φωτός (Ιεροσόλυμα 2013)

Φωτογραφίες από την τελετή του Αγίου Φωτός στα Ιεροσόλυμα (Μεγάλο Σάββατο, 04/05/2013).

87 - Η ανάδειξη του Ιερού Προσκυνήματος του Φρικτού Γολγοθά

Η σημερινή μορφή του Γολγοθά και του μέρους της Σταύρωσης.

Ο Γολγοθάς είναι λόφος της Ιερουσαλήμ, στον οποίο σταυρώθηκε ο Χριστός. Ο Γολγοθάς έχει σχήμα κρανίου. Σ'αυτό οφείλεται και η ονομασία του, που στα εβραϊκά σημαίνει κρανίο. Για το λόγο αυτό επίσης είναι γνωστός και ως κρανίου τόπος. Εκεί έχτισε η Αγία Ελένη ένα μεγαλοπρεπή ναό σε ρυθμό βασιλικής, ο οποίος καταστράφηκε από τους Πέρσες το 615 μ.Χ. Σήμερα βρίσκεται εκεί ένας ναός αφιερωμένος στην Ανάσταση.

Σχεδιαστική αναπαράσταση του Γολγοθά.

Η ανάδειξη του Ιερού Προσκυνήματος του Φρικτού Γολγοθά έγινε κατά τα έτη 1986-1988 από το Πατριαρχείο ιεροσολύμων και τον αρχιτέκτονα και ακαδημαϊκό Γ. Π. Λάββα (1935 - 2006). 

86 - Η μεταφορά του Τιμίου Σταυρού από το Πραιτώριο στον Φριχτό Γολγοθά (φωτογραφίες)

Η μεταφορά του Τιμίου Σταυρού µέσω της Οδού του Μαρτυρίου από το Πραιτώριο στον Φρικτό Γολγοθά, Μεγάλη Παρασκευή 3 Μαΐου 2013.

84 - Πρόσφατες φωτογραφίες από τον Φριχτό Γολγοθά

Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας των Προηγιασμένων Δώρων στον Φριχτό Γολγοθά, τη Μεγάλη Δευτέρα 29 Απριλίου 2013.
Η λειψανοθήκη ευχαριστεί θερμά τον π. Ε. Μ. για την παραχώρηση των φωτογραφιών.