117 - Αποστολές της Αγίας Ζώνης της Θεοτόκου στη Βόρεια Χαλκιδική

Η Αγία Ζώνη της Θεοτόκου.
Ιερά Μονή Βατοπεδίου Αγίου Όρους.

Η αποστολή αγιορειτικών κειμηλίων στη Χαλκιδική είναι ένα φαινόμενο, που παρουσιάζεται εκτενώς κατά την οθωμανική περίοδο, και αποτελεί προέκταση της περισσότερο διαδεδομένης πρακτικής της περιόδευσης των ιερών λειψάνων. Στην περίπτωση της βόρειας Χαλκιδικής φαίνεται ότι υπερτερεί η παρουσία των κειμηλίων (Τίμιος Σταυρός, Αγία Ζώνη) σε αντιστοιχία με εκείνη των λειψάνων, τα οποία συνήθως αποστέλλονταν εκτός της ελληνικής χερσονήσου προς ευλογία και ελεημοσύνη.

Μεταξύ των κειμηλίων, που περιόδευσαν το βόρειο τμήμα της Χαλκιδικής κατά τους τελευταίους δύο αιώνες, άξιο μνήμης είναι και η Αγία Ζώνη της Θεοτόκου, τμήμα της οποίας φυλάσσεται στη Μονή Βατοπαιδίου. Η παράδοση αναφέρει ότι το κειμήλιο αυτό αφιερώθηκε στην αγιορειτική μονή από τον Σέρβο ηγεμόνα Λάζαρο Α΄ κατά το 14ο αιώνα. Στα 1744 ο περιηγητής μοναχός Βασίλειος Μπάρσκι (από το Κίεβο) περιγράφοντας την Αγία Ζώνη αναφέρει ότι «αναδίδει άφατη ευωδία. ΄Εχει μήκος δύο σπιθαμές και φάρδος όσο το μήκος του δακτύλου˙ είναι μαύρη, με πλέξη πυκνή […] Ένα μικρό τεμάχιό της στέλνεται στους χριστιανικούς λαούς, σε αυτούς που ζητούν ελεημοσύνη, προς ευλογία και θαυματουργία, το δε υπόλοιπο μεγάλο κομμάτι δεν βγαίνει ποτέ από την μονή, αλλά βρίσκεται πάντα φυλαγμένο στο καθολικό».

Την εποχή του Γερ. Σμυρνάκη (1903) τα τεμάχια της Αγίας Ζώνης ήταν πια τρία (διαίρεση) εκ των οποίων το ένα κινδύνεψε να χαθεί, όταν το έκλεψαν ληστές σε μία περιοδεία του στη Χαλκιδική κατά τον 19ο αιώνα.

116 - Η Σταυροθήκη Τιμίου Ξύλου του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Μάμαντος στη πόλη Langres της Γαλλίας

Η Σταυροθήκη Τιμίου Ξύλου του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Μάμαντος
στην πόλη Langres της Γαλλίας.

Στο θησαυρό του εκκλησιαστικού μουσείου του Καθεδρικού ναού της πόλης Langres της Καμπανίας (Γαλλία) που τιμάται επ' ονόματι του Αγίου Μάμαντος (Σαν Μαμές - San Mamés) εκτίθεται και μία ωραιότατη σταυροθήκη του 19ου αιώνα με τεμάχιο Τιμίου Ξύλου.
  
Η σταυροθήκη έχει διαστάσεις 120Χ100Χ50,5, στηρίζεται από δύο αγγέλους και είναι κατασκευασμένη από επίχρυσο χαλκό, χρυσό, σμάλτο και γυαλί. Το τεμάχιο Τιμίου Ξύλου σχηματίζει σταυρό, ενώ δεξιά και αριστερά του βρίσκονται η Παναγία και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Σε έξι σμάλτινα μετάλλια στο πίσω μέρος των φύλλων που κλείνουν την σταυροθήκη υπάρχουν οι μορφές των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, της Αγίας Ελένης καθώς και άλλων αγίων.

Το εκκλησιαστικό μουσείο του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Μάμαντος.
Αριστερά η λειψανοθήκη που περιέχει την κάρα του Αγίου Παιδομάρτυρος Μάμαντος
και δεξιά η Σταυροθήκη Τιμίου Ξύλου.

Η πόλη Langres της Γαλλίας.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες παρακάτω:

115 - Η κάρα του Αγίου Μάμαντος

Το βυζαντινό ασημένιο στεφάνι που περικλείει την Τιμία Κάρα του Αγίου Παιδομάρτυρος Μάμαντος. Η επιγραφή στα ελληνικά: ΑΓΙΟΣ ΜΑΜΑΣ. Βρισκόταν κάποτε στην Μονή του Αγίου Μάμαντος στην Κωνσταντινούπολη, από όπου αφαιρέθηκε το 1204 κατά τη λεηλασία της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους της Δ΄Σταυροφορίας. Το 1209 μεταφέρθηκε στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Μάμαντος στη πόλη Langres της Γαλλίας, όπου και βρίσκεται μέχρι σήμερα.

O αρχαιολόγος - βυζαντινολόγος Δρ Χριστόδουλος Α. Χατζηχριστοδούλου αναφέρει στο βιβλίο του "Ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Μάμαντος στη Μόρφου" ότι, σύμφωνα με τις πηγές, φαίνεται ότι είχαν μεταφερθεί στην Κύπρο τμήματα των ιερών λειψάνων και όχι ολόκληρο το σκήνωμα του αγίου, που είχε ταφεί στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Η κάρα του αγίου μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη από ένα μοναχό, μετά την κατάληψη της Καισάρειας από τους Σελτζούκους το 1067. Όταν οι Σταυροφόροι κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη το 1204, άρπαξαν ανάμεσα στα άλλα πολύτιμα λείψανα και την κάρα του αγίου που είχε ένα ασημένιο στεφάνι με το όνομά του γραμμένο Ελληνικά και από εκεί μεταφέρθηκε από τον κληρικό Gualon de Dampierre στην πόλη Langres της Καμπανίας (Γαλλία) στα 1209.

Παλιά καρτ ποστάλ που απεικονίζει τον Καθεδρικό του Αγίου Μάμαντος στη πόλη Langres της Γαλλίας.

Η κάρα βρίσκεται ακόμη στην πόλη Langres, στο θησαυρό του Καθεδρικού ναού της πόλης που τιμάται επ' ονόματι του Αγίου Μάμαντος (Σαν Μαμές - San Mamés).

Η πόλη Langres της Γαλλίας.

 Δείτε φωτογραφίες και διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

114 - Το αρχαιότερο γνωστό παράδειγμα συλλογής Ιερών Λίθων από την Αγία Γη

Το αρχαιότερο γνωστό παράδειγμα συλλογής ιερών Λίθων από την Αγία Γη.
Κατασκευάστηκε στη Βυζαντινή Παλαιστίνη τον 6ο αιώνα.

Το παραπάνω ξύλινο κουτί που περιέχει λίθους από την Αγία Γη και συγκεκριμένα από τόπους όπου συνέβει ένα σημαντικό καινοδιαθηκικό γεγονός, όπως για παράδειγμα η Γέννηση του Χριστού στη Βηθλεέμ, είναι το αρχαιότερο γνωστό παράδειγμα συλλογής αναμνηστικών ιερών λίθων, αλλά και άλλων αντικειμένων, από προσκυνηματικές περιηγήσεις στην Αγία Γη. Το κουτί, μέρος της προσωπικής ιδιοκτησίας του εκάστοτε Πάπα για αιώνες, κατασκευάστηκε μάλλον στη Βυζαντινή Παλαιστίνη τον 6ο αιώνα.
 

Ιεροί Λίθοι από την Αγία Γη.

Δείτε φωτογραφίες και διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

113 - Λειψανοθήκες από την Ιερά Μονή Διονυσίου του εν Ολύμπω

Τμήμα της κάρας του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου.
Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω.

Πρόσφατα επισκεφθήκαμε την Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω. Ανάμεσα στα κτίσματα της Ιεράς Μονής ξεχωρίζει το Σκευοφυλάκιο, στο αναστηλωμένο παλιό Ηγουμενείο, που εγκαινιάσθηκε το 1999 από τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο.

Άποψη από το Σκευοφυλάκιο.
Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω.

Ο πρώτος του όροφος λειτουργεί σήμερα ως Βιβλιοθήκη καί Αναγνωστήριο, ενώ στο ισόγειο εκτίθενται πολύτιμα κειμήλια και πολλά άγια λείψανα σε αργυρές περίτεχνες λειψανοθήκες. 

 
Ένα δείγμα από αυτές τις λειψανοθήκες παρουσιάζεται εδώ παρακάτω:

112 - Λιτανικός σταυρός βυζαντινών στρατευμάτων

Οι βυζαντινοί λιτανικοί σταυροί δεν χρησιμοποιούνταν μόνο στις λιτανείες των μεγάλων εορτών της Ορθοδοξίας, αλλά συνόδευαν επίσης αυτοκράτορες ή στρατηγούς στις εκστρατείες τους, σύμφωνα με τις πηγές.

 

Ο παρακάτω λιτανικός σταυρός, που σήμερα αποθησαυρίζεται στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου Αγίου Όρους, είναι του 9ου-10ου αιώνα και σύμφωνα με τις επιγραφές που φέρει εντάσσεται στην κατηγορία των "στρατηγικών" λιτανικών σταυρών.

Η μία όψη του λιτανικού σταυρού βυζαντινών στρατευμάτων.
Αποθησαυρίζεται στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου Αγίου Όρους.

Ο λιτανικός σταυρός της Ιεράς Μονής Δοχειαρίου είναι  από χυτό ορείχαλκο με εγχαράξεις. Το ύψος του είναι 95 εκ., με πλάτος κεραιών 60 εκ. και πάχος 0,8 εκ.

Η άλλη όψη του λιτανικού σταυρού βυζαντινών στρατευμάτων.
Αποθησαυρίζεται στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου Αγίου Όρους.

Ο Σταυρός που διατηρεί εξαιρετικά ωραία πράσινη πατίνα, έχει τραπεζιόσχημες κεραίες, στα άκρα των οποίων υπάρχουν ζεύγη μεταλλίων, τα "επίμηλα". Η λαβή διαμορφώνεται στο άκρο της κάτω κεραίας, ως επέκτασή της, και είναι σήμερα πακτωμένη πάνω σε μαρμάρινο βυζαντινό κιονόκρανο ανεστραμμένο. Η μόνη του διακόσμηση είναι εγχάρακτες επιγραφές και στις δύο όψεις, που σήμερα διακόπτονται στο σημείο συνενώσεως των κεραιών από στερεωτική προσθήκη καρφωμένου ελάσματος, με αποτέλεσμα να καλυφθούν τμήματα των επιγραφών.

  

Οι επιγραφές έχουν ως εξής:


+ ΓΝΩΤΕ ΕΘΝΗ ΚΑ[Ι] ΗΤΤΑΣΘΕ ΟΤΙ ΜΕΘ ΗΜΩΝ Ο Θ[ΕΟ]Σ ΚΑΙ Η ΠΑΝΑΓ[ΙΑ Θ]ΕΟΤΟΚΟΣ.

+ Χ(ΡΙΣΤ)Ε Ο ΘΕΟΣ ΤΗΝ ΜΗΤΡΙΚΗ[Ν Τ]ΑΥΤΗΝ ΦΥΛΑΞΟΝ ΠΟΛΙΝ, ΔΙΑ ΠΑΝΤΟ[Σ Ε]Ν ΕΙΡΗΝΗ. 

Ο χαρακτηρισμός της πόλης ως "μητρικής" του Χριστού, δηλαδή πόλης που ανήκει στην Παναγία, οδηγεί τη σκέψη μας στην Κωνσταντινούπολη, η οποία σύμφωνα με το γνωστό αυτόμελο κοντάκιο της ακολουθίας του Ακάθιστου Ύμνου, "αυτοπροσδιορίζεται" ως πόλη της Παναγίας: "Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια, (...) αναγράφω σοι η Πόλις σου Θεοτόκε (...)".

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Ιωακείμ Αθ. Παπαγγέλου, ο σταυρός αυτός θα άρμοζε να βρίσκεται επί των επάλξεων, σε μία χαρακτηριστική θέση των τειχών της προστατευομένης πόλης, πχ πάνω από μία πύλη. Από τις πηγές γνωρίζουμε ότι αυτό δεν ήταν κάτι το ασυνήθιστο. Αναφέρεται ρητά ότι πάνω από τις πύλες των τειχών της Εφέσου υπήρχαν "εμπηγμένοι σταυροί". Αντίστοιχη θέση είχε το γνωστόν "εικόνιον" του Ικονίου και η χαλκή εικόνα του Χριστού στο Μέγα Παλάτιον της Κωνσταντινούπολης.

111 - Τα ιερά κειμήλια της Θεοτόκου του Φάρου στη βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η εικόνα στο βυζαντινό σκαλιστό ελεφαντόδοντο παριστάνει την άφιξη στην Κωνσταντινούπολη
της δεξιάς χείρας του Πρωτομάρτυρα Στέφανου από τα Ιεροσόλυμα γύρω στα 421 και την πάνδημη
συμμετοχή του λαού στην υποδοχή και προσκύνησή της. Η λειψανοθήκη τοποθετήθηκε σε μία
καινούργια εκκλησία που χτίστηκε για αυτό το σκοπό μέσα στο Ιερό Παλάτιο των βυζαντινών αυτοκρατόρων
από την Πουλχερία Αυγούστα, αδελφή του αυτοκράτορα Θεοδόσιου του Β'.
Η εικόνα φυλάσσεται στην Τρηρ (Trier) της Γερμανίας.

Η Θεοτόκος του Φάρου ήταν μία βυζαντική εκκλησία στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν κτισμένη στο νότιο τμήμα του Μεγάλου ή Ιερού Παλατίου των βυζαντινών αυτοκρατόρων και ονομάστηκε έτσι λόγω του φάρου που βρίσκονταν δίπλα της ακριβώς. Στην εκκλησία ετούτη φυλάσσονταν η σημαντικότερη συλλογή χριστιανικών κειμηλίων όλου του κόσμου. Η εκκλησία ήταν αφιερωμένη στην Θεοτόκο, μάλιστα το θεοτοκονύμιό Της ήταν Οἰκοκυρὰ, Παναγία Οἰκοκυρὰ, και υπήρχε μάλιστα μία μεγάλη εφέστιος εικόνα πίσω ακριβώς από το Ιερό Βήμα.

αὐχμοῦ δὲ γενομένου, ὡς ἐπὶ μῆνας ὅλους ἓξ μὴ καταρραγῆναι ὑετόν, λιτανείαν ἐποιήσαντο οἱ τοῦ βασιλέως ἀδελφοί, ὁ μὲν Ἰωάννης βαστάζων τὸ ἅγιον μανδύλιον, ὁ μέγας δομέστικος τὴν πρὸς Αὔγαρον ἐπιστολὴν τοῦ Χριστοῦ καὶ ὁ πρωτοβεστιάριος Γεώργιος τὰ ἅγια σπάργανα. καὶ πεζῇ ὁδεύσαντες ἀπὸ τοῦ μεγάλου παλατίου ἀφίκοντο ἄχρι τοῦ ναοῦ τῆς ὑπεραγίας θεοτόκου τῶν Βλαχερνῶν. ἐποίησε δὲ καὶ ἑτέραν λιτὴν ὁ πατριάρχης σὺν τῷ κλήρῳ. οὐ μόνον δὲ οὐκ ἔβρεξεν, ἀλλὰ καὶ χάλαζα παμμεγέθης καταρραγεῖσα συνέτριψε τὰ δένδρα καὶ τὰς κεράμους τῆς πόλεως. σιτοδείας δὲ κατασχούσης τὴν πόλιν, ὁ Ἰωάννης ἐξωνήσατο ἀπὸ Πελοποννήσου καὶ Ἑλλάδος σίτου χιλιάδας ἑκατόν, καὶ δι' αὐτῶν τοὺς πολίτας παρεμυθήσατο.

Κατά τη διάρκεια της άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Σταυροφόρους το 1204, η εκκλησία απέφυγε αρχικά την καταστροφή και τη δήωση, αφού ο Βονιφάτιος ο Μομφερρατικός κινήθηκε γρήγορα με τον στρατό του για να καταλάβει το Μεγάλο Παλάτι και έτσι τα χριστιανικά κειμήλια της εκκλησίας του Φάρου πέρασαν με ασφάλεια στα χέρια του νέου και πρώτου αυτοκράτορα της Λατινικής αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης Βαλδουίνου του Α΄. Είναι γνωστό ότι στην Κωνσταντινούπολη είχαν συγκεντρωθεί κατά το πέρασμα των αιώνων πλήθος αγίων λειψάνων και ιερών κειμηλιών. Μάλιστα έχει υπολογιστεί ότι υπήρχαν περισσότερα από 3.600 λείψανα από περίπου 476 διαφορετικούς αγίους, ενώ τα σπουδαιότερα από αυτά, τα όργανα Πάθους του Χριστού, όπως ο Ακάνθινος Στέφανος, ο Τίμιος Σταυρός, Ήλος της Σταύρωσης, η Ιερά Λόγχη που ένυξε την πλευρά Του κτλ είχαν συγκεντρωθεί στο παλατινό αυτοκρατορικό παρεκκλήσι, στην εκκλησία της Θεοτόκου του Φάρου.

Σχηματική αναπαράσταση του Μέγα ή Ιερού Παλατίου της βυζαντινής  Κωνσταντινούπολης.
Η Θεοτόκος του Φάρου σημειώνεται με κίτρινο χρώμα.

Διαβάστε περισσότερα παρακάτω:

110 - Αγιορείτικη εικόνα της Αγίας Μαρίνας με ενσωματωμένο λείψανό της

Αγιορείτικη εικόνα της Αγίας Μαρίνας με ενσωματωμένο μικρολείψανό της (1938).

Η εικόνα της Αγίας Μαρίνας ανήκε στην συλλογή του ιερέως Νικολάου Α. Πέττα. Στο κάτω δεξιά άκρο της φέρει ασημένιο μετάλλιο με μικρά τεμάχια ιερών λειψάνων της Αγίας Μαρίνας. Είναι έργο αναγεννησιακής τέχνης αγιορείτικου εργαστηρίου όπως μαρτυρεί και η επιγραφή που φέρει κάτω αριστερά: "Έργον Γαβριήλ Ιερομονάχου Λαμπή. Εν Αγίω  Όρει Σκήτης Αγίας Άννης 1938".
   
Το ιερό αυτό κειμήλιο απόκειται στο κειμηλιαρχείο της ιστορικής οικίας του μοναχού Παπουλάκου που ανήκε στον Αρχιμανδρίτη Νεκτάριο Πέττα.

Πηγές:

http://www.agia-marina.org/

http://www.johnsanidopoulos.com/

109 - Η αναγέννηση της εκκλησιαστικής τέχνης στη Φλάνδρα και στην Καμπανία (έκθεση)

Σταυροθήκη με τεμάχιο Τιμίου Ξύλου.
Περίπου 1210-1220.
Σήμερα στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Λιλ, Γαλλία.
Διαστάσεις: 38,4 Χ 17,9 Χ 1,6 εκ.

 

Πρόσφατα στη Γαλλία πραγματοποιήθηκε σε δύο μουσεία από κοινού μία έκθεση με τίτλο "Une renaissance. L’art entre Flandre et Champagne 1150-1250" (Μία αναγέννηση. Η τέχνη μεταξύ Φλάνδρας και Καμπανίας 1150 -1250). Η Φλάνδρα και η Καμπανία είναι περιοχές του Βελγίου και της Γαλλίας αντίστοιχα σήμερα.

Η αφίσα της έκθεσης του Εθνικού Μουσείου Μεσαιωνικής Τέχνης στο Παρίσι.

 

Τα μουσεία ήταν: το Εθνικό Μουσείο Μεσαιωνικής Τέχνης στο Παρίσι (από 17 Απριλίου έως 15 Ιουλίου) και το Μουσείο Σαντελέν (Musée de l'hôtel Sandelin) στην πόλη Saint-Omer (Pas-de-Calais) της Βόρειας Γαλλίας (από 7 Απριλίου έως 30 Ιουνίου 2013).

Χάρτης της Φλάνδρας και της Καμπανίας του 12ου-13ου αιώνα με τα κυριότερα κέντρα
καλλιτεχνικής παραγωγής, αργυροχρυσοχοΐας, παραγωγής χειρογράφων (scriptoria) κτλ.

Η έκθεση αφορούσε στην πραγματικότητα αντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης και όπως δήλωσαν οι διοργανωτές, η μεταφορά καλλιτεχνικών θησαυρών από το Βυζάντιο στη Δύση ως αποτέλεσμα των σταυροφοριών προκάλεσε με τη σειρά της ισχυρή επιθυμία καλλιτεχνικής μίμησης στους τοπικούς τεχνίτες και αργυροχρυσοχόους, ώστε να δημιουργηθεί ανάμεσα στο 12ο και στο 13ο αιώνα στην Καμπανία και στη Φλάνδρα μία καλλιτεχνική αναγέννηση στην εκκλησιαστική τέχνη. 
  

Δείγματα λειψανοθηκών.
Περίπου 1220-1230.
Μέρος του θησαυρού του αββαείου Saint-Riquier.

 

Ανάμεσα στα εκθέματα της έκθεσης υπήρχαν μερικές πολύ υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου λειψανοθήκες, αλλά και σταυροί ή σταυροθήκες με Τίμιο Ξύλο, που εικόνες των η λειψανοθήκη συγκέντρωσε και σας παρουσιάζει εδώ:

108 - Το πορφύρας γέννημα σεμνή Μαρία

Η λειψανοθήκη γνωρίζει ότι η Δυτική Ευρώπη είναι γεμάτη βυζαντινούς θησαυρούς. Αλλά πόσο συγκινητικό είναι, όταν βρίσκει κανείς σε εντελώς αναπάντεχα μέρη ίχνη και θραύσματα παλαιά ζωής της Φιλοχρίστου των Ρωμαίων Πολιτείας!

Να για παράδειγμα: Eine, ένα μικρό χωριουδάκι στις πεδιάδες της Ανατολικής Φλάνδρας του Βελγίου. Είχε κάποτε μία μοναστική αδελφότητα, που δεν υπάρχει πια καιρό τώρα. Ένας ναός αφιερωμένος στον Άγιο Eligius ή Éloi (588-660) και εκεί στον θησαυρό αυτής της μικρής εκκλησίας η παρακάτω σταυροθήκη που προέρχεται από αυτήν την παλαιά, διαλυμένη μοναστική αδελφότητα. Πρόκειται για μία τρίπτυχη σταυροθήκη που φέρει τεμάχιο Τιμίου Ξύλου του Χριστού.  

Η τρίπτυχη σταυροθήκη με τεμάχιο Τιμίου Σταυρού του Eine.
Όπως δηλώνει ελληνική επιγραφή, ανήκε κάποτε
στην πορφυρογέννητη Μαρία Κομνηνή.

Η σταυροθήκη είναι του 14ου-15ου αιώνα και κατασκευάστηκε στη Δυτική Ευρώπη. Αριστερά και δεξιά δύο προφήτες που κρατούν ειλητάρια με τις εξής επιγραφές: HOC SIGNUM CRUCIS ERIT IN CAELO CUM DEUS AD JUDICANDUM VENERIT (= Το σημείον του Σταυρού θα υψωθεί στον Ουρανό, όταν ο Κύριος θα έρθει για την Τελική Κρίση) και ECCE CRUCEM DOMINI FUGITE PARTES ADVERSAE (= Ιδού ο Σταυρός του Κυρίου! Τραπείτε εις φυγήν ενάντιοι!).

 

Η ελληνική επιγραφή στη Σταυροθήκη του Eine.

Αλλά στο κεντρικό μέρος, ανάμεσα σε πορφυρές πολύτιμες πέτρες, ένας αποσπώμενος χρυσός σταυρός, ύψους 14 εκ, που περικλείει το πολύτιμο τεμάχιο του Τιμίου Σταυρού και φέρει μία ελληνική επιγραφή:

+ Τὸ τῆς Ἐδὲμ βλάστημα τὸ ζωῆς ξύλον
τὸ πορφύρας γέννημα σεμνὴ Μαρία
ἀφιεροῖ Σοὶ τῇ πανυμνήτῳ Κόρῃ.

   

Σε σένα αφιερώνει, πανύμνητη Κόρη, αυτό το ξύλο της ζωής που βλάστησε από την Εδέμ, η σεμνή πορφυρογέννητη Μαρία.

  

Είναι πια γνωστό ότι αυτή η Μαρία, που γεννήθηκε στην Πορφύρα, το δωμάτιο στο ανάκτορο της Κωνσταντινούπολης όπου γεννιούνταν τα παιδιά των αυτοκρατόρων, είναι η Μαρία Κομνηνή (γεννήθηκε το 1085), κόρη του αυτοκράτορα Αλέξιου Κομνηνού του Α΄ και της αυτοκράτειρας Ειρήνης Δούκαινας και εγγονή της Άννας Δαλασσηνής. Η μεγάλη της αδελφή είναι η γνωστή βυζαντινή ιστορικός Άννα Κομνηνή.

  

Παιδούλα ίσως, της πορφυρογέννητης αυτής Μαρίας χάρισαν οι ευσεβείς της γονείς αυτό το Τίμιο Ξύλο για φυλαχτό και αυτή με τη σειρά της το αφιέρωσε στην Παρθένο Μαρία. 

  

+ Τὸ τῆς Ἐδὲμ βλάστημα τὸ ζωῆς ξύλον
τὸ πορφύρας γέννημα σεμνὴ Μαρία
ἀφιεροῖ Σοὶ τῇ πανυμνήτῳ Κόρῃ.

Το Eine του Βελγίου.